Soms wordt er toch in de politiek als in een soap naar hartelust en met volle teugen op los geleden. En dan vooral als het gaat om de vraag of de leider wel het juiste leiderschap in voldoende mate vertoont. Een dergelijke formulering is een semantische valkuil. Het lijkt alsof het over de leider gaat, maar dat gaat het niet. Het gaat over het verlangen van volgelingen, vooraanstaande in dit geval.
Van Hulten, vooraanstaand volgeling en ex-partij-voorzitter heeft het met Cohen wel gehad. Meestal gaat de redenering dan langs de lijn van de vraag "trekt hij wel genoeg stemmen ?". Nou deed Job dat bijna. Onder Wouter stond de PvdA er niet al te florissant bij, onder Job krabbelden ze in de peilingen weer op en nek aan nek net verloren van Mark Rutte. De komst van Job werd als een meesterzet gezien. Maar nu, zegt van Hulten, lijkt het erop alsof Job het niet leuk vindt en hij inspireert niet, hij is niet bevlogen en dat lijkt de kiezer te willen.
En dan komt het aapje weer uit het mouwtje dus, andere sociaal democratische leiders in een Noord-Europese bijeenkomst toonden visie en bevlogenheid. Het verhaal van Job klopt, maar komt niet meeslepend over... Visie dus, net als bij Ajax ?
Het blijkt er dus weer eens niet om te gaan of er wel voldoende wordt gescoord in de peilingen, het verlangen van deze vooraanstaande volgeling is een verlangen naar visie en inspiratie, hij wil "meegenomen" worden. En dat verlangen is onder vooraanstaande volgelingen altijd groter dan onder gewone, die willen dat hun belangen worden behartigd. Wat speelt er dus in de kern van de poedel ?
Toen links hoe langer hoe meer verontrust raakte over een soort kloof in de samenleving (nee niet tussen kiezer en gekozene, maar tussen de nieuwe Nederlanders en veel oude) ontstond er een verlangen naar een leider die die kloof kleiner kon maken, verbindingen kon maken en bruggen kon slaan. Een rustige intelligente en sympathieke man of vrouw, die goed kan luisteren en een soort belichaming kan zijn van hoe het wel kan. En ja, dat is het profiel van Job, de ideale minister president. De ideale schoonvader ook. Een ideale schoonvader is niet iemand die voortdurend op een visie-trommeltje slaat. Dat is een storende schoonvader, iemand als Balkenende, die je aanspreekt op je zesjes- gedrag en vraagt om een VOC-achtige inzet. Visie en binding kunnen samengaan (onder gelijkgestemden), maar vaker is het hebben van een inspirerende visie een ernstige belemmering om bruggen te slaan en verbindingen te maken. Zie daar, met het leiderschap van Cohen is niets mis, de kloof is er nog en lijkt te groeien. Wat hij kwam brengen is nog steeds nodig, maar...
Waar komt dat verlangen van van Hulten (en uiteraard komen er in zijn kringen veel even verontruste vooraanstaande volgers voor) en de zijnen dan vandaan ? Ik vermoed het volgende.
Die verontruste vooraanstaande volgers zien dat de politieke handigheid van Rutte en Verhagen, gekoppeld aan het verbale genie van Wilders, het goed blijft doen in de peilingen. Een minderheidskabinet met zo'n gedoger is vooral sterk op zijn hoede, ziet overal potentiële vijanden en valkuilen en communiceert daar ook naar. Als Wilders de spreekbuis van dit soort denken is dan ('in de overtreffende PVV-trap, fortissimo en windkracht 10' quote Rutte) dan is dit kabinet , nee, dit VOLK, omringd door vijanden: rechters, islam, burgemeesters, links, Grieken, kwanselende Europese politici van CDA-huize, cultuurbonzen, linkse-kerk-media, etc. Vijand-denken leidt tot taal die volgelingen verenigt. Wat van Hulten en zijn vrienden waarnemen is dat wij (of zij) als vijanden worden gezien en niet verdedigd. Er is geen verweer vanuit een linkse (het linkse bindende en dus maatschappelijk scheidende) inspirerende visie die klinkt als een aanval op problemen en niet als een verdediging tegen de rechtse retoriek. En ze hebben het antwoord vooral zelf ook niet en dan moet er maar zo'n leider komen.
Maar is een dergelijk leiderschap nog wel van deze tijd ? Is een leider iemand die een visie heeft, die visie kort kan uitleggen en alles daaraan helder toetsen ? Of iemand die het vermogen heeft om mensen zodanig te verenigen dat er antwoorden gaan ontstaan op de problemen die mensen ervaren, doordat de vooraanstaande volgelingen hun eigen leiderschap gaan ontdekken en van daaruit zelf hun verantwoordelijkheid nemen en handelen ? De wereld is te ingewikkeld geworden om met een simpel overdraagbare visie de toekomst te lijf te gaan. Je haalt er misschien een miljoen stemmen mee, maar daarna wordt het knokken. Leiderschap nu is iets anders, niet alleen bindend vermogen over de kloof van wantrouwen tegen het vreemde heen, maar ook bindend in de zin van uitnodigend om mee te doen en mee te bouwen aan de toekomst. Vooraanstaande volgelingen zouden zelf aan de slag kunnen in plaats van mekkeren om een soort patriarchaal relict dat inspirerende leider met visie heet. Kortom:
Af en toe is de politiek net een soap, waarin er naar hartelust en met volle teugen op los wordt geleden, waar volop wordt gestookt om het bestwil van alle betrokkenen, mensen elkaar zwart maken en pootje lichten, waar de menselijke onmacht en het menselijk tekort weliger tieren dan in menig gewoon leven. Dat alles opdat het dagelijks en onvermijdbaar lijden van ons, gewone mensen, als dragelijker wordt ervaren. Maar zo zal van Hulten het wel weer niet hebben bedoeld..... als bijdrage aan aflevering 362 van jaargang 142 van de soap der Nederlanden. Hij zal het menen. Dan kan ie maar beter consultant worden