Lijkt me een eenzaam besluit geweest, Op een eenzaam moment. Dat moment waarop je besluit dat je openbaar maakt dat je geen lijsttrekker van het CDA wilt worden. Terwijl alles in je hele leven in het licht heeft gestaan van je politieke carrière. Eigenlijk weten we allemaal een beetje hoe dat gaat in de politiek. Je laat vooral niet te hard merken dat je wilt, maar je zegt dat je zult handelen als je partij en je land je roept. Je bent immers meer dienaar dan leider ? Ondertussen wordt elk deel van het spel hoog gespeeld. Als jij denkt dat een rechtse koers van het CDA jouw koers is, en er zijn kansen, dan is dat jammer voor je tegenstanders. Steeds weer heb je laten zien dat als puntje bij paaltje komt, dat dan jouw lijn telt. En als dat niet zo is, dan ben je loyaal aan degene die boven je staat. Heldere lijn, opvallen door loyaliteit en dingen voor elkaar kunnen krijgen.
Dan komt het moment dat één van de vier leiders in de partij, in dit geval de fractievoorzitter in de eerste kamer, Eelco Brinkman, aan het partijbestuur doorgeeft dat de eerstekamerfractie vindt dat er één leider zou moeten zijn, Maxime. En dan vlak daarop het moment waarop de partijleiding bij monde van Ruth Peetoom meldt dat er eerst een nieuwe strategie (koers heet dat in de partij) moet zijn en dan pas het leiderschap aan de orde komt. Je ziet Maxime denken: "mijn loopbaan wordt geblokt met een procedureel argument, kan niet waar zijn, denk je dan. Ja in organisaties moeten leiders voldoen aan een profiel. Verstandig, anders zit je voor je het weet opgescheept met een van Gaal of een Adriaanse (of zitten ze dat met mij ?), terwijl ze een meer speelse, stimulerende moderne.... Nee in de politiek, kijk naar Fortuijn, daar komen leiders bovendrijven, en de boodschap van die leider wordt dan leading. Kijk naar Klink, heel intelligent, politiek brein achter het verkiezingsprogramma, bijna partijideoloog, maar geen leider, dat bleek toen ik samen met PietHein de duimschroeven aandraaide. Eerst een professoraal/pastoraal kader en dan mag een leider zeggen dat hij daarvoor gaat ? Onzin in de politiek. Er was meer dan procedurele argumentatie, maar ze zijn zo aardig om dat over een vice-premier niet in het openbaar te zeggen, maar dodelijk is het, zeker voor insiders".
Ik zie hem dan zitten, niets menselijks zal hem vreemd zijn, met zijn dromen. Iedereen heeft die momenten, dat, wanneer alles goed lijkt te gaan, volgende grote stappen vooruit in het verschiet komen. Neem een jeugdspeler die voor het eerst op de reservebank mag bij het grote eerste team en dan maar ineens hoog Ajax of zo. Je kent het rijtje van mensen die bij hun eerste invalbeurt direct scoorden en het daarna ver schopten, ala Cruijff, bijvoorbeeld. Je ziet je loopbaan voor je, zelfs als je 65 bent komen ze daarna nog vragen of je de club wilt redden en dat doe je dan ook. Ik weet niet wat Maxime zag, twee jaar partijleider, dan bij de verkiezingen de partij weer uit het slop, als beloning in de Europese commissie, of zou hij het van die Rutte toch kunnen winnen ? Hij kijkt nog eens terug, hij heeft de partij ondanks de grote verkiezingsnederlaag toch weer mooi in het centrum van de macht geplaatst, Het CDA levert evenveel ministers als de VVD, die veel groter werd, er was een grote overwinning op de dissidenten en daarna op het congres. Er ging niets mis, aan hem kan het niet liggen, of toch ?
"Die Peetoom" dacht hij nog, "dominee, is het niet ? Wat is dat voor een naam. Er heeft in de napoleontische tijd iemand bij een loket gestaan die dat hele gedoe met die namen als een tijdelijke bevlieging zag en het echte besturen niet serieus nam. Toen al, moet dus in de genen zitten. Gaat samen met de zoon van zijn broer naar de gemeente en zegt dat is Piet en ik ben zijn Peetoom. En dat, nou ja, nageslacht, peetooms komen niet veel voor bij protestanten, was toen, begin 1800 vast nog katholiek, is die familie later nog afvallig geworden ook dus en deze als vrouw dominee geworden...blokkeert me dan. Of zou die Sybrand vHB... (CHU-naam, toch?)... die moet telkens die malle dissidenten in toom houden..."
Die idiote PvdA-er, die vakbondsman, die noemde me een rat. Omdat ik de trucs ken om mijn zin te krijgen in onderhandelingen. Terwijl iedereen weet dat ik een joviale Limburger ben, uit Mstreech, een carnavaller, makkelijk benaderbaar. Wat is dat toch, dat als je serieus je land dient en vecht om je programma te realiseren, dat je het beeld oproept dat je een rat bent, een aal in een emmer snot, die over lijken gaat. Ik de woordkunstenaar, de kampioen van "juist nu" en "ook", word nu gepakt met "juist nu" nu de discussie over de koers in de partij loopt. En dat het "ook" voor de coalitie beter is als... Voor wie nog meer dan ? Voor mij ? Voor mijn gezin ? Voor die paar kiezers ? Voor de partij ?"
Ik zie hem dan zitten, en zich afvragen hoe dat komt, dat imago, en die vijanden in eigen kring, die openstaande rekeningen bij mensen die dachten dat ze zijn vriend waren, als Klink en Ernst Hirsch Ballin. Ik zie hem dan zich afvragen of hij, hoe lang zit hij nou al onafgebroken in de politiek, niet te lang in de schijnwerpers heeft gestaan als (o.k. een van de) boegbeeld. Of er iets is gaan slijten. Of er niet toch iets is met kontakt met de volgende generatie, dat een beetje lijkt kwijt gespeeld. Of zijn opvatting over democratie (ook wie verliest sluit daarna gewoon de rijen en mekkert niet meer, wacht hoogstens een nieuwe kans af) nog wel van deze tijd is, of hij die protestanten überhaupt wel begrijpt.
Ik zie hem dan zitten en zich afvragen wie hem dan in eigen kring wél steunt. Brinkman dus, maar die is nog ouder. Maar de rest hoor je niet. Het is heel stil om hem heen. Heel veel mensen begrijpen het ineens erg goed als je laat merken dat je erover denkt om voor de eer te bedanken. Er zijn er die denken dat dit de volgende rattige zet is. Ik zie hem dan zitten en vraag me af of ik met hem te doen heb. Ik hoop in ieder geval dat hij er iets van leert en dat mensen die dit zien gebeuren er iets van leren. Iets als, "niet te lang ergens de baas willen spelen, want op den duur moet je waden door het moeras van je zwakke kanten" of "de meeste overwinningen verdiepen de vijandschap" of "onderhandelen doe je niet alleen met charme, maar veel meer met respect" of "wie ergens de leider wil zijn moet zorgen dat hij het niet te druk krijgt om nog kontakt met andersdenkenden en volgende generaties te hebben". En misschien zit er ook iets in de rechtse hardheid van zijn opvattingen. "Wie hard is voor een ander, moet niet verbaasd zijn als anderen hard zijn voor hem". Maar voorlopig zal hij de echo van de eenzaamheid van dat moment, van die beslissing nog wel een tijdje horen....